તારી મુસ્કાનની છાયામાં....
બસંતી કો’ મોસમની ધારે. ઉછળતા
કિનારાની પાળે. ઉડતા બિલ્લોરની સાંજે. ચાલ્યા’તા યાદ છે? ડગ બે ડગ સાથે મ્હાલ્યા’તા. યાદ છે? રંગીલ હિલ્લોળની માયામાં. તારી મુસ્કાનની છાયામાં.... ઊફ્ફ,
વૉટ લીરિક્સ!પપ્પુ છક્ક થઇ ગયો. જિગ્ગા કવિ! યુ રૉક મૅન. હવે એને તું રોક મૅન!ડૉક્ટરે આવતા જકટ
મારી. પણ વંડરફુલ ઍડપ્ટેશન જિગર. તમને કેવી રીતે ખબર પડી?વિનીને મળ્યે
જિગર કુમારને એક અઠવાડિયું થયું.એટલે આવા જ ગીતો સૂઝે.ઓરિજિનલી આ ગીત પૉલ
ફ્રાન્સિસ વૅબ્સ્ટરની શબ્દ રચના. ‘ધ શૅડો ઑફ યૉર સ્માઇલ’. મ્યૂઝિક રાઇટર જ્હૉની મેન્ડેલ. ઑસ્કર પણ મળેલો. ‘ધ સેન્ડપાઇપર’ મૂવિમાં. બેસ્ટ ઓરિજિનલ સૉંગ
માટે. વૅલ ડન જિગર. ઓરિજિનલ જેવું જ સુંદર.
ચલ આજે મસ્તીલા મ્યૂઝિકલ ગેજેટ્સની વાત કહું. એક છલાંગમાં બાંકડે બેસી ગયો
જિગર. મ્યૂઝિક અને ગેજેટ્સ. બંને ગમતા વિષયો. એકસાથે.જિગ્ગા, સૌથી પહેલું
ઇલૅક્ટ્રોનિક મ્યૂઝિકલ ગેજેટ કયું ખબર છે?સીન્થેસાઇઝરથી પણ
પહેલા. એક રશિયને શોધેલું. ૧૯૧૯માં. ‘થેરેમિન’. લેડ ઝેપલિનના ક્લાસિકલ ટ્રૅકમાં સંભળાય. એમાં બે એન્ટિના.
ઇલૅક્ટ્રૉનિક તરંગો ઉત્પન્ન કરે. વગાડનારહાથથીતરંગોને સ્પર્શે. ખાસ પ્રકારનો અવાજ
સંભળાય.લીયોન થેરેમિન. એનો શોધક. એના નામ ઉપરથી ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટનું નામ પડ્યું. લીયોને
પહેલું ઇલૅક્ટ્રૉનિક ડ્રમ મશીન પણ બનાવ્યું. લેટેસ્ટ કી-બૉર્ડ. સીન્થ. બધાનો દાદો એટલે
થેરેમિન.મોટા સીન્થેસાઇઝર પછી બન્યાં.
મોટા સિન્થમાં મોટો પ્રૉબલેમ. સ્ટુડિયોમાં વપરાય. લાઇવ પ્રોગ્રામ્સમાં લઇ
જવાની અગવડ. એટલે બન્યું મિનીમૂગ. ક્રાફ્ટવૅર્ક અને હૅર્બી હૅનકૉક એના પ્રણેતા. હાર્મોનિયમથી
થોડું લાંબું. પિયાનો જેવું એનાલૉગ કી-બૉર્ડ. પેટીની માફક ફોલ્ડ થાય. સામે એક પૅનલ.ત્યાં
બધા કન્ટ્રોલ્સ. સાઉન્ડ ઇફૅક્ટ્સ. પીચ સેટિંગ. વાહ!આ તો વિકાસના સૂર.
હા, પપ્પુ ઉસ્તાદ!ઇલૅક્ટ્રૉનિક
ઍન્જિનિયરિંગ ઝડપથી વિકસી રહેલું. ૧૯૮૧માં સંગીતકારોને એક નવો સાથી મળ્યો. ઓમ્નીકૉર્ડ.
એક ટચ પ્લેટ. માઇનર,ફ્લૅટ, મેજરસ્કેલ. અને સાત કૉર્ડ. કૉર્ડ દબાવો. ટચ પ્લેટ પર
આંગળી.કે ગિટારની પિક. હળવેથી ફેરવો. પછી જુઓ કમાલ. વગાડતા ના આવડે એ પણ વગાડી
શકે. એટલું સરળ.બજારમાં આવતાં જ પરફૉર્મર્સનું લાડકું બની ગયું ઓમ્નીકૉર્ડ.
હવે આવો મૉડર્ન દુનિયામાં. ગોર મહારાજ પાસે. એટલે? જિગર અને પપ્પુ
બંને એકસાથે બોલ્યા. GOR ગોર. ગિબ્સન રોબૉટ
ગિટાર. એટલે હવે રોબૉટ ગિટાર પણવગાડશે? વૅલ જિગર, એવી શોધ પણ ક્યાંક
હશે જ. આ છે, ગિટારિસ્ટ માટેની રોબૉટિક ગિટાર. કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ.લાઇવ પર્ફૉર્મન્સમાં
સૌથી મહત્ત્વનું શું હોય?પિચ સેટિંગ ગિઝ્મોજી. એ
પરફૅક્ટ હોવું જોઇએ. ચાલુપ્રોગ્રામેપણ સેટિંગ બદલતા રહેવું પડે. ખરી કસોટી ગિટારિસ્ટની.ઍક્ઝેક્ટલી.
હવે એ સેટિંગમાં આ રોબૉટ ગિટાર હૅલ્પ કરશે. સામેના ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટની પીચ રોબૉટ
સાંભળશે. એ મુજબ ઑટોમેટિક તાર ઢીલા કે તંગ કરશે. એટલે પરફૅક્ટ પીચ સેટિંગ. વાહ
ડૉક્ટર ઉસ્તાદ વાહ!
ગિઝ્મોજીએ એક જૂની તસવીર દેખાડી. એક સ્ત્રી મોટું તાર વાદ્ય વગાડી રહેલી. વિશાળ
ધનુષ આકારનું વાજિંત્ર. આ તો હાર્પ છે, ગિઝ્મોજી. બહુ જૂનું ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ. અતિ
કર્ણપ્રિય. સ્પીકર વિના પણ હૉલમાં એનો નાદ સંભળાય. જલસો પડી જાય.તો જિગ્ગા, હવે એ
જલસામાં ટૅક્નોલૉજીનો સાઉન્ડ. એઝ ઇન? એઝ ઇન જબરદસ્ત શોધ. ૧૯૯૭માં
એક ભેજાંબાજ સંગીતકારે કરેલી. જીન માઇકલ જૅર. એણેવિચાર કર્યો. આ લેસર બીમ હોય. એનો
તાર તરીકે ઉપયોગ થાય?એક છેડેથી બીમ રિલીઝ થાય.
બીજે છેડે રીસિવકરીએ. તો એક તાર બને. એ લેસરતરંગોને અવાજમાં કન્વર્ટ કરીએ તો?એણે મગજ દોડાવ્યું. અને એક દિવસ સંગીતની દુનિયામાં લેસરનો
સૂરજ ઊગ્યો. લેસર હાર્પની શોધ થઇ.
માઇન્ડ બ્લોઇંગ ડૉક્ટર! આ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ એકદમ
હાર્પની જેમ વાગે?બિલકુલ. હાર્પના તારને
અલગ અલગ જગ્યાએ પ્લક કરો. એ જ રીતે લેસર હાર્પમાં પણ થાય. દરેક સ્વર માટે પ્લક
પૉઇન્ટ્સ બને. આ તો કમાલ થઇ ડૉક્ટર. ત્યાં તો ગાર્ડનના બાજુના હિસ્સામાં સંગીત
સંભળાયું. બધાનું ધ્યાન ખેંચાયું. અરે ગિઝ્મોજી, આ તો મારું ફેવરિટ ગીત. ‘ધ શેડો ઑફ યૉર સ્માઇલ’. સૌ એ તરફ ગયા. બૅન્ચ
ઉપર એક પ્લેયર હતું. આસપાસ કોઇ નહીં. નજીકજઇને જોયું.
લૉંગ પ્લે રેકૉર્ડ. વિનાઇલ ડિસ્ક. બ્લૅક કલરની. આવું તો પ્લેયર જ આજકાલ જોવા
ના મળે. ઉપર રેકૉર્ડ વાગે. નીચે પિયાનો કી-બૉર્ડ.‘ડો-રે-મી’પ્લેયર? ઇમ્પૉસિબલ! આ મળે જ નહીં. કોણ લાવ્યું હશે?એન્ટિક ચીજ. એ પણ
આમ ખુલ્લામાંમૂકીને? કોઇ ઉપાડીને હેંડતી પકડે
તો?
અહીંત્રણ જણ છે. એમાંથી બે ચોર નથી. ત્રીજો લઇ જાય કદાચ. તોય પાછું મારી પાસે
જ આવશે!બોલો કોણ બોલ્યુંહશે?યસ, વિન્મયી હતી. એ!તું તો કે’તી’તી.... હા, આવી ગયા
ફોઇબા. ખાસ તારા માટે આ પ્લેયર.... બોલતા રોકાઇ ગઇ વિની. ના, ના બોલ તું તારે.
ખાસમખાસ કોના માટે. અમારે તો કાન છે જ નહીં.ગિઝ્મોજીએ ફિલમ ઉતારી.ઓકે, ખાસ જિગર
માટે મગાવ્યું. જિગ્ગુ તો આ નાના જાદૂમાં ખોવાઇ ગયેલો.પિયાનો પર એ જ ગીતની ટ્યૂન
વગાડી.
બસંતી કો’ મોસમની ધારે. ઉછળતા
કિનારાની પાળે. ઉડતા બિલ્લોરની સાંજે. ચાલ્યા’તા યાદ છે?ડગ બે ડગ સાથે મ્હાલ્યા’તા. યાદ છે? રંગીલ હિલ્લોળની માયામાં. તારી મુસ્કાનની છાયામાં.... ગિઝ્મોજીએ
પંક્તિઓ દહોરાવી. વાહ!કોણે લખ્યું? વિનીએ પૂછ્યું.અં.... છે એક આશક.... જિગર તરફ ઇશારો કરી
ડૉક્ટરે કીધું. પછી શું થાય. તમે તો જાણો જ છો! ઍક્ઝેક્ટલી.આખો
બાગ. બ્લશ બ્લશ!
Viral Mehta
